Có một tình huống rất nhiều gia đình gặp: danh sách món con ăn cứ hẹp dần cho tới khi chỉ còn ba bốn thứ. Cơm trắng, đậu hũ chiên, chuối. Bữa nào cũng vậy, và mỗi lần thử thêm gì thì con từ chối.
Mở rộng lại một danh sách đã hẹp khó hơn giữ cho nó không hẹp đi. Nhưng làm được, và cách làm không phải là ép. Nó là bắc cầu — đi từ thứ con đã ăn sang thứ gần với nó, từng bước rất nhỏ.
Bắc cầu từ món quen
Bắt đầu từ món con đã ăn. Không bắt đầu từ món mình muốn con ăn.
Tìm thứ gần với nó nhất. Gần về kết cấu, màu, hình dạng hoặc vị.
Con ăn đậu hũ chiên thì thử đậu hũ chiên cắt khác. Đổi hình trước khi đổi thứ.
Rồi thử đậu hũ chiên nêm nhẹ. Đổi vị một chút.
Rồi thử đậu hũ áp chảo. Đổi cách nấu.
Mỗi bước chỉ đổi một thứ. Đổi hai thứ là quá xa.
Con ăn cơm trắng thì thử cơm trộn chút dầu. Bước nhỏ nhất có thể.
Rồi cơm với vài hạt mè. Thêm một thứ nhìn thấy được.
Rồi cơm nắm. Đổi hình dạng.
Con ăn chuối thì thử chuối nướng. Rồi chuối trong bánh.
Vẽ ra sơ đồ nếu cần. Món hiện tại ở giữa, các bước nhỏ toả ra.
Mỗi bước mất vài tuần. Nhanh hơn thì con không theo kịp.
Lùi lại một bước nếu con từ chối. Chứ đừng bỏ cuộc.
Đây là cách chậm nhưng nó có tác dụng. Và nó không phá vỡ lòng tin.
Giữ món quen làm neo
Luôn có ít nhất một món con chắc chắn ăn trên bàn. Đây là điều kiện để mọi thứ khác hoạt động.
Không có neo thì con lo và từ chối cả bữa. Lo lắng làm trẻ đóng lại.
Neo có thể rất đơn giản. Cơm trắng hoặc bánh mì.
Đừng lấy neo đi để ép con thử món mới. Cách đó phản tác dụng rõ rệt.
Đừng hạn chế lượng neo. Con ăn no bằng neo cũng được.
Món mới đứng cạnh neo chứ không thay neo. Đây là nguyên tắc.
Neo giúp con thấy bữa ăn an toàn. Và an toàn là điều kiện để thử.
Có thể có hai ba neo. Càng nhiều càng dễ xoay.
Nếu neo cũng bị từ chối thì cần chú ý. Đó là dấu hiệu khác.
Neo cũng nên được đổi dần. Để nó không cố định vĩnh viễn.
Nhưng đổi rất chậm. Và luôn giữ ít nhất một cái nguyên.
Người lớn cũng có neo. Món mình luôn quay về khi mệt.
Nghĩ như vậy thì dễ thông cảm hơn. Và dễ kiên nhẫn hơn.
Neo không phải vấn đề. Vấn đề là khi chỉ còn neo.
Bù dinh dưỡng khi danh sách hẹp
Danh sách hẹp thì nguy cơ thiếu chất cao hơn. Nhất là với chế độ ăn chay.
Nói với bác sĩ nhi về danh sách thật. Liệt kê ra giấy.
Ghi lại một tuần con ăn những gì. Chi tiết và không tô hồng.
Bác sĩ sẽ biết chỗ nào cần bù. Và có nên bổ sung gì không.
Đừng tự mua vi chất. Thừa cũng gây hại.
Trong lúc chờ thì tìm cách bù trong nhóm con chấp nhận. Đây là hướng thực tế.
Con ăn cơm thì thử cơm gạo lứt trộn cơm trắng. Tăng dần tỉ lệ.
Con ăn đậu hũ thì đó đã là nguồn đạm. Điểm tốt cần ghi nhận.
Con uống sữa hạt thì chọn loại có bổ sung. Đọc nhãn.
Con ăn chuối thì thử thêm loại trái cây có màu khác. Từng bước.
Không nhét vi chất vào món mà giấu con. Mất lòng tin thì khó lấy lại.
Nếu bác sĩ kê bổ sung thì nói thật với con. Ở mức con hiểu được.
Khám định kỳ đều đặn. Đây là việc quan trọng nhất trong giai đoạn này.
Và đừng ôm một mình. Có chuyên môn hỗ trợ thì nhẹ hơn nhiều.
Những việc làm mỗi ngày
Cho con vào bếp. Việc có tác dụng lớn nhất.
Cho con rửa, xé, bày ra đĩa. Không cần con nấu.
Cho con chạm vào thức ăn mà không phải ăn. Đây là một bước thật.
Đi chợ cùng và cho con cầm. Quen mắt và quen tay.
Ăn cùng con và ăn món đó. Không bình luận.
Bày một món mới rất nhỏ mỗi vài ngày. Đều đặn và không ồn ào.
Giữ giờ ăn đều. Và không cho ăn vặt sát bữa.
Ăn vặt làm con không đói vào bữa. Và làm mọi thứ khó hơn.
Nếu cho ăn vặt thì cho thứ mình muốn con ăn. Rau củ que, trái cây.
Con đói thì dễ thử hơn. Nhưng đừng để con quá đói.
Quá đói thì con cáu và không thử gì. Có một khoảng vừa.
Không bình luận về việc con ăn. Trước mặt con và sau lưng con.
Ghi lại tiến bộ dù nhỏ. Hôm nay con chạm vào cà rốt.
Đọc lại ghi chép sau một tháng. Thường thấy tiến bộ mà hằng ngày không thấy.
Khi nào cần chuyên môn
Khi danh sách vẫn hẹp dần dù đã thử nhiều tháng. Đây là dấu hiệu rõ.
Khi con dưới mười lăm loại thức ăn. Và số đó đang giảm.
Khi con phản ứng mạnh với món mới. Khóc, nôn khan, hoảng sợ.
Khi con loại bỏ cả một nhóm kết cấu. Không phải chỉ vài món.
Khi con sụt cân hoặc không tăng cân. Đi khám ngay.
Khi con có dấu hiệu thiếu chất. Xanh xao, mệt, hay ốm.
Khi con kêu đau hoặc nghẹn khi ăn. Có thể có nguyên nhân thực thể.
Khi bữa ăn thành nỗi sợ của cả nhà. Đây cũng là lý do chính đáng để tìm hỗ trợ.
Bác sĩ nhi là nơi bắt đầu. Họ sẽ giới thiệu tiếp nếu cần.
Có chuyên gia về ăn uống ở trẻ. Và có những cách tiếp cận có bài bản.
Can thiệp sớm hiệu quả hơn. Đừng chờ tới khi rất nặng.
Đi khám không phải là thất bại của phụ huynh. Nó là một bước hợp lý.
Và nó thường làm cả nhà nhẹ đi. Vì có người cùng gánh.
Bài viết không thay được điều đó. Nó chỉ giúp ở phần thường ngày.
