Đứa trẻ nhìn đĩa của mình và nói to rằng món này dở. Bà đang ngồi đó. Khách đang ngồi đó. Và cả bàn im lặng một giây.
Tình huống này khác với ở nhà vì có thêm người thứ ba, và người đó có thể là người nấu. Phản ứng lúc ấy cần nhanh, ngắn, và không làm to chuyện. Bài này nói về ba lúc: trước khi nó xảy ra, ngay lúc đó, và sau đó.
Dạy trước khi tình huống xảy ra
Dạy con một câu thay thế. Con chưa quen món này.
Hoặc con no rồi ạ. Hai câu ngắn và lịch sự.
Tập nói ở nhà vài lần. Đóng vai cũng được.
Giải thích vì sao. Người nấu sẽ buồn nếu nghe chê.
Trẻ hiểu chuyện người khác buồn từ khá sớm. Nên lý do này có tác dụng.
Phân biệt không thích và dở. Không thích là về mình, dở là về món.
Dạy con nói con không thích chứ đừng nói món dở. Khác biệt này con hiểu được.
Dạy con vẫn có thể từ chối. Không phải bắt con ăn để lịch sự.
Từ chối lịch sự là kỹ năng chứ không phải giả dối. Đây là điều cần nói rõ với con.
Nhắc lại trước khi tới nhà người khác. Một câu ngắn trên đường đi.
Đừng nhắc quá nhiều. Một lần là đủ, nhiều lần thì con căng thẳng.
Người lớn cũng phải làm gương. Đừng chê món trước mặt con rồi bắt con không chê.
Trẻ học từ việc quan sát nhiều hơn từ việc nghe dặn. Điều này rất rõ.
Nói về món ăn một cách tích cực ở nhà. Con sẽ nói theo cách đó.
Ngay lúc đó
Phản ứng ngắn và bình thản. Càng dài càng thành sự kiện.
Không mắng con trước mặt mọi người. Nó làm tình huống tệ hơn nhiều.
Nói nhẹ với con. Con nói là con chưa quen nhé.
Rồi chuyển sang chuyện khác ngay. Đừng dừng lại ở đó.
Nói một câu với người nấu. Cháu nó chưa quen món này thôi ạ.
Không xin lỗi rối rít. Nó làm mọi người khó xử hơn.
Không giải thích dài về việc con kén ăn. Không ai cần nghe.
Không ép con ăn để chứng minh gì. Với ai cũng vậy.
Không hứa hẹn thay con. Cháu sẽ ăn hết ạ.
Nếu người nấu tỏ ra buồn thì nói riêng sau. Chứ đừng xử lý giữa bàn.
Nếu có người lớn khác giục con ăn thì đỡ lời nhẹ nhàng. Cháu ăn được bao nhiêu thì ăn ạ.
Bảo vệ con khỏi áp lực từ người khác. Đây là việc của phụ huynh.
Kể cả khi người đó là ông bà. Lịch sự nhưng rõ ràng.
Sau đó để bữa ăn tiếp tục bình thường. Đó là mục tiêu.
Sau đó, khi chỉ có hai người
Nói chuyện sau khi về, không nói ngay. Con cần thời gian và mình cũng vậy.
Không mở đầu bằng trách móc. Con làm mẹ xấu hổ.
Hỏi con nhớ lúc ở bàn ăn không. Bắt đầu bằng câu hỏi.
Nhắc lại câu thay thế đã dạy. Lần sau con nói thế này nhé.
Giải thích lại vì sao. Ngắn gọn.
Không kéo dài chuyện. Hai ba câu là đủ.
Không nhắc lại chuyện đó vào những ngày sau. Chuyện qua rồi.
Không kể lại cho người khác nghe trước mặt con. Điều này rất quan trọng.
Trẻ nghe hết những gì người lớn kể về mình. Và nó ảnh hưởng lâu.
Nếu con đã cố nói lịch sự thì ghi nhận. Mẹ thấy con nói khéo lắm.
Ghi nhận cụ thể hiệu quả hơn khen chung. Con giỏi quá thì không dạy được gì.
Lần sau nhắc trước khi đi. Và giảm dần khi con quen.
Trẻ nhỏ cần nhắc nhiều lần. Đây là chuyện bình thường.
Không kỳ vọng con nhớ sau một lần dạy. Kỳ vọng đó không thực tế.
Khi ăn ở nhà người khác
Báo trước rằng nhà mình ăn chay. Khi nhận lời mời.
Nói sớm để chủ nhà có thời gian chuẩn bị. Không nói lúc đã ngồi vào bàn.
Đề nghị mang một món tới góp. Vừa lịch sự vừa đảm bảo con có gì ăn.
Mang món cả nhà ăn được. Và món con chắc chắn ăn.
Cho con ăn nhẹ trước khi đi. Nếu lo con không có gì ăn.
Con no thì con bình tĩnh hơn. Và ít từ chối ồn ào hơn.
Nói với con trước về việc sẽ có món lạ. Chuẩn bị tâm lý.
Nói rằng con không phải ăn hết. Con chỉ cần lịch sự.
Ngồi cạnh con nếu con còn nhỏ. Để đỡ lời khi cần.
Nếu chủ nhà ép ăn thì đỡ lời nhẹ nhàng. Cháu ăn ít thôi ạ, cảm ơn cô.
Không để con phải tự đối phó. Nhất là với trẻ nhỏ.
Cảm ơn chủ nhà dù con không ăn được nhiều. Và dạy con cảm ơn.
Đây là phần quan trọng hơn việc ăn. Với mọi lứa tuổi.
Về nhà thì cho con ăn thêm nếu con đói. Không cần bình luận gì.
Khi người lớn khác không đồng tình
Ông bà thường có cách nuôi khác. Và họ thường muốn tốt.
Nói chuyện riêng chứ đừng cãi trước mặt con. Trẻ thấy người lớn bất đồng thì lợi dụng.
Giải thích cách mình đang làm và vì sao. Ngắn gọn và không lên giọng dạy đời.
Nói rằng bác sĩ cũng khuyên như vậy nếu đúng. Điều này thường có trọng lượng.
Nhờ ông bà hỗ trợ ở một việc cụ thể. Người ta hợp tác hơn khi được giao việc.
Chấp nhận rằng ở nhà ông bà thì luật có thể khác. Một chút.
Trẻ hiểu được rằng mỗi nhà mỗi khác. Từ khá sớm.
Nhưng những luật an toàn thì không nhân nhượng. Dị ứng, hóc, đồ ăn không hợp tuổi.
Nói rõ những luật đó và giải thích lý do. Không thương lượng.
Nếu chuyện ăn chay bị phản đối thì nói bình tĩnh. Đây là quyết định của gia đình mình.
Và nói rằng có bác sĩ theo dõi. Điều này làm người lớn khác yên tâm.
Không tranh luận về đúng sai của việc ăn chay. Cuộc đó không đi tới đâu.
Giữ quan hệ tốt quan trọng hơn thắng một cuộc tranh luận. Với ông bà thì càng đúng.
Và con được lợi nhiều nhất từ việc người lớn hoà thuận. Hơn mọi bữa ăn hoàn hảo.
