Trong nhà ăn chay thì ly sữa buổi sáng là chỗ phải thay thế đầu tiên. Và đây là chỗ dễ chọn sai nhất, vì các loại sữa hạt trông giống nhau trên kệ nhưng khác nhau rất nhiều bên trong.
Bài này nói về sự khác nhau đó, cách đọc nhãn, và cách tự làm vài loại. Phần dinh dưỡng thì có giới hạn rõ: sữa hạt không thay thế được sữa mẹ hay sữa công thức cho trẻ nhỏ, và việc chọn loại nào cho con mình là chuyện phải hỏi bác sĩ nhi chứ không phải đọc trên mạng.
Điều phải biết trước
Sữa hạt không thay được sữa mẹ hay sữa công thức. Với trẻ dưới một tuổi thì đây là điều tuyệt đối.
Trẻ dưới một tuổi không uống sữa hạt thay bữa. Hỏi bác sĩ nhi về mọi thứ liên quan tới sữa ở lứa tuổi này.
Với trẻ lớn hơn thì sữa hạt là một thức uống. Không phải nguồn dinh dưỡng chính.
Các loại sữa hạt khác nhau rất nhiều về đạm. Sữa đậu nành nhiều đạm, sữa hạnh nhân rất ít.
Nhiều người nghĩ chúng tương đương. Đó là hiểu lầm phổ biến và đáng sửa.
Sữa hạt thường được bổ sung canxi và vitamin. Loại không bổ sung thì rất ít.
Đọc nhãn để biết loại mình mua có bổ sung không. Ghi trên bao bì.
Sữa tự làm ở nhà thì không có phần bổ sung đó. Đây là điều cần biết.
Trẻ ăn chay dài hạn cần bác sĩ theo dõi. Nhất là canxi, vitamin D và B12.
Đừng tự quyết chuyện bổ sung vi chất. Hỏi bác sĩ về loại và liều.
Khám định kỳ là cách theo dõi đúng. Không chỉ khi có vấn đề.
Bài này nói về cách làm và cách chọn. Không đưa lời khuyên dinh dưỡng.
Câu hỏi con mình nên uống gì thì hỏi bác sĩ. Đây là ranh giới rõ.
Và nó không phải hình thức. Trẻ nhỏ thì sai lầm về dinh dưỡng để lại hậu quả thật.
Các loại và sự khác nhau
Sữa đậu nành nhiều đạm nhất trong nhóm. Gần với sữa bò nhất về mặt này.
Vị hơi đậm và có mùi đậu. Nhiều trẻ quen từ nhỏ thì không thấy gì.
Sữa yến mạch ngọt tự nhiên và sánh. Trẻ thường thích vị này.
Nhưng nó ít đạm hơn sữa đậu nành nhiều. Điều đáng biết.
Sữa hạnh nhân loãng và rất ít đạm. Nó chủ yếu là nước.
Sữa mè có vị mạnh và nhiều canxi tự nhiên hơn. Nhưng kén người uống.
Sữa dừa béo và có mùi dừa rõ. Ít đạm.
Sữa gạo ngọt và rất loãng. Ít đạm nhất.
Nếu quan tâm tới đạm thì sữa đậu nành là lựa chọn. Đây là điểm khác biệt lớn nhất.
Người dị ứng đậu nành thì phải tìm loại khác. Và hỏi bác sĩ.
Người dị ứng hạt cây thì tránh hạnh nhân và hạt điều. Đọc nhãn kỹ.
Trộn hai loại cũng được. Đậu nành với yến mạch cho vị dễ uống hơn.
Không loại nào sai. Nhưng biết mình đang uống gì thì tốt hơn.
Và nói với bác sĩ loại con đang uống. Khi đi khám.
Đọc nhãn
Nhìn hàm lượng đạm trên một trăm mililit. Con số này khác nhau rất nhiều giữa các loại.
Nhìn xem có bổ sung canxi không. Thường ghi rõ trên bao bì.
Nhìn xem có bổ sung vitamin D và B12 không. Hai thứ đáng chú ý với chế độ ăn chay.
Nhìn lượng đường thêm vào. Nhiều loại rất ngọt.
Chọn loại không đường cho trẻ nếu được. Trẻ quen vị nhạt thì lớn lên ăn nhạt được.
Đọc thành phần chứ đừng tin mặt trước bao bì. Chữ trên mặt trước là quảng cáo.
Kiểm xem có hương liệu không. Không sai nhưng nên biết.
Kiểm cảnh báo dị ứng. In riêng và thường in đậm.
Lắc đều trước khi rót. Phần bổ sung lắng xuống đáy.
Không lắc thì phần bổ sung nằm dưới. Chi tiết nhỏ mà quan trọng.
Hộp đã mở giữ được ba tới năm ngày. Trong ngăn mát.
Ghi ngày mở lên hộp. Thói quen chung.
Mùi chua hoặc vón cục thì bỏ. Sữa hạt hỏng nhanh.
So vài loại rồi chọn một loại làm chuẩn. Đỡ phải đọc nhãn mỗi lần.
Tự làm ở nhà
Sữa đậu nành tự làm rẻ hơn rất nhiều. Và không có phụ gia.
Ngâm đậu nành qua đêm. Đãi vỏ nếu muốn sữa mịn.
Xay với nước theo tỉ lệ một đậu tám nước. Lọc qua vải.
Đun sôi và khuấy liên tục. Sữa đậu nành phải nấu chín kỹ.
Đun sôi ít nhất mười phút sau khi sôi. Đây là yêu cầu bắt buộc, không phải tuỳ chọn.
Sữa đậu nành chưa nấu chín kỹ có thể gây khó chịu đường tiêu hoá. Nên đừng rút ngắn bước này.
Hớt bọt trong lúc đun. Cho sữa đỡ hăng.
Thêm lá dứa cho thơm. Vớt ra sau khi đun.
Sữa yến mạch thì không cần đun lâu. Xay với nước lạnh rồi lọc.
Đừng xay yến mạch quá lâu. Nó thành nhớt.
Sữa hạt điều không cần lọc. Xay mịn là uống được.
Sữa tự làm giữ được hai tới ba ngày. Ngăn mát, chai kín.
Nó không có phần bổ sung vi chất. Điều này phải nhớ.
Bã đậu giữ lại làm bánh hoặc trộn vào món khác. Đừng bỏ.
Đồ uống khác cho bữa sáng
Nước lọc là thứ quan trọng nhất. Trước mọi thứ khác.
Trẻ hay quên uống nước. Nhắc và để sẵn bình.
Nước ép trái cây thì nên hạn chế. Nó nhiều đường và ít chất xơ hơn trái cây nguyên.
Ăn trái cây nguyên tốt hơn uống nước ép. Đây là điều khá thống nhất.
Sinh tố thì giữ được chất xơ. Tốt hơn nước ép.
Nhưng vẫn nên coi là một phần bữa chứ không phải đồ uống. Nó khá no.
Không cho trẻ nhỏ uống trà đặc hoặc cà phê. Caffeine không hợp lứa tuổi này.
Nước chanh pha loãng thì được. Nhưng đừng thêm nhiều đường.
Sữa hạt ấm dễ chịu vào sáng lạnh. Đun nhẹ chứ đừng sôi.
Không cho mật ong cho trẻ dưới một tuổi. Đây là điều tuyệt đối, liên quan tới nguy cơ ngộ độc.
Đồ uống nóng phải để nguội bớt. Thử trước khi đưa cho trẻ.
Ly có nắp cho trẻ nhỏ. Đỡ đổ và đỡ căng thẳng.
Đừng biến đồ uống thành phần thưởng. Cùng lý do với đồ ngọt.
Hỏi bác sĩ nhi nếu có thắc mắc về đồ uống cho con. Nhất là ở lứa tuổi nhỏ.
