Có một mốc mà mọi việc dạy bếp trong mười mấy năm quy về: hôm con dọn ra ở riêng. Lúc đó không ai đứng cạnh nhắc tắt bếp, không ai cắt sẵn rau, và không ai để ý xem hôm nay con đã ăn gì.
Bài này là danh sách những thứ nên xong trước hôm đó, xếp theo thứ tự quan trọng. Không cần xong hết, nhưng biết mình còn thiếu gì thì còn một năm để bù.
Mười món nấu được không cần nhìn sách
Không cần biết nhiều món, cần vài món nấu thuộc. Mười là con số đủ dùng.
Cơm nấu chuẩn là món số một. Tỷ lệ nước và cách vo.
Một món canh rau đơn giản. Canh rau nấu với nấm hoặc đậu hũ.
Một món xào rau bất kỳ. Biết một cách xào là xào được mọi loại rau.
Đậu hũ chiên hoặc kho. Món đạm rẻ và luôn có ở mọi chợ.
Một món mì hoặc bún nước. Bữa một người nhanh nhất.
Cơm rang từ cơm nguội. Giải quyết đồ thừa.
Một món đậu hầm. Đậu khô ngâm rồi hầm là món rẻ và no lâu.
Trứng hoặc đậu hũ bóp cho bữa sáng. Tùy nhà ăn chay tới mức nào.
Một món salad trộn có đạm. Bữa nóng không phải lúc nào cũng nấu được.
Một món canh hoặc súp nấu nồi to. Nấu một lần ăn vài bữa.
Cháo cho hôm ốm. Món này ai ở riêng cũng cần tới.
Tập nấu một mình ở nhà trước. Nấu có mẹ đứng cạnh không tính.
Ghi mười công thức đó vào một quyển mang theo. Giấy không hết pin.
Đi chợ và tính toán cho một người
Nấu cho một người khó hơn nấu cho bốn người. Mua lẻ, nấu lẻ, thừa nhiều.
Dạy lên thực đơn cả tuần trước khi đi chợ. Đi chợ không kế hoạch là mua thừa.
Mua rau theo bữa chứ không mua cả tuần. Rau héo trong tủ là thứ bỏ nhiều nhất.
Đồ khô thì mua lượng lớn hơn. Gạo, đậu, mì để được lâu.
Biết thứ gì đang mùa thì rẻ và ngon hơn. Đi chợ vài lần là nhận ra.
Chợ sáng sớm và chợ cuối buổi khác nhau. Cuối buổi rẻ hơn nhưng ít lựa chọn.
Đọc thành phần khi mua đồ chế biến sẵn. Quan trọng với người ăn chay.
Biết mấy từ hay gặp trên nhãn. Gelatin, mỡ, nước mắm, whey.
Hỏi người bán khi không chắc. Nhanh hơn đoán.
Ghi lại thứ hay phải mua thành một danh sách cố định. Đỡ nghĩ lại mỗi tuần.
Biết lượng gạo và đậu một người ăn trong một tuần. Đo một lần rồi nhớ.
Nấu nồi to rồi chia hộp là cách tiết kiệm nhất. Vừa đỡ tiền vừa đỡ thời gian.
Một buổi nấu cuối tuần lo được vài bữa trong tuần. Thói quen đáng tập trước khi đi.
Đừng để việc ăn thành thứ nghĩ tới lúc đã đói. Đói rồi mới nghĩ là ăn tạm.
Bảo quản và an toàn thực phẩm
Đây là phần hay thiếu nhất ở người mới ở riêng. Nấu thì biết, cất thì không.
Đồ nấu chín để ngoài quá hai giờ thì bỏ. Trời nóng thì một giờ.
Cơm nguội làm nguội nhanh và cất trong một giờ. Đây là món hay gây ngộ độc nhất.
Không hâm lại cơm quá một lần. Nấu vừa đủ thì tốt hơn.
Hâm lại thì hâm nóng già, không hâm âm ấm. Ấm là khoảng nhiệt vi khuẩn thích nhất.
Chia hộp nhỏ rồi mới cất tủ lạnh. Nồi to nguội chậm ở giữa.
Ghi ngày lên hộp. Không nhớ được đâu.
Đồ trong ngăn mát ăn trong vài ngày. Quá thì chuyển ngăn đá hoặc bỏ.
Rã đông trong ngăn mát, không rã ngoài bàn. Chậm hơn nhưng an toàn.
Thấy mốc thì bỏ cả hũ, không hớt phần mốc. Nhiệt không phá được độc tố nấm mốc.
Hộp phồng nắp hay mùi lạ thì bỏ thẳng. Không nếm thử để kiểm tra.
Đậu tây sống rất độc, phải ngâm và luộc kỹ. Luộc dối còn độc hơn ăn sống.
Sữa đậu nành tự làm phải đun sôi kỹ ít nhất mười phút. Chưa sôi kỹ là đau bụng.
Măng phải luộc kỹ và đổ nước nhiều lần. Không bỏ qua bước này.
Ăn chay khi tự lo lấy
Ở riêng là lúc dễ ăn qua loa nhất. Bữa nào cũng mì gói là chuyện có thật.
Đạm là thứ dễ thiếu nhất khi lười. Đậu hũ, đậu đỗ, mì căn, các loại hạt.
Mỗi bữa chính nên có một nguồn đạm rõ ràng. Nhìn vào đĩa mà chỉ ra được.
B12 là chuyện phải hỏi bác sĩ. Người ăn chay trường cần hỏi về việc bổ sung.
Sắt và kẽm cũng nên hỏi khi đi khám. Đừng tự đọc trên mạng rồi tự uống.
Không tự kê thực phẩm chức năng cho mình. Đây là việc của người có chuyên môn.
Mệt kéo dài hay chóng mặt thì đi khám. Không đoán nguyên nhân và không tự chữa.
Rau xanh đậm nên có hàng ngày. Rẻ và dễ tìm ở mọi chợ.
Trái cây để sẵn là cách chống ăn vặt linh tinh. Thấy là ăn.
Biết vài quán chay gần chỗ ở. Hôm không nấu nổi thì có chỗ.
Biết gọi món chay ở quán thường. Hỏi rõ nước dùng và nước chấm.
Không cần giải thích chuyện ăn chay với ai. Trả lời ngắn là đủ.
Bạn cùng phòng ăn mặn là chuyện bình thường. Thống nhất chuyện dùng chung chảo và thớt.
Chuẩn bị sẵn thớt và chảo riêng nếu cần. Nói trước thì không thành chuyện.
Năm cuối cùng ở nhà: làm gì
Đổi vai trong năm cuối. Con nấu, mình phụ.
Giao hẳn hai bữa một tuần. Trọn gói từ lên món tới dọn.
Cho con đi chợ một mình. Cầm tiền, chọn đồ, mang về.
Cho con nấu cho khách một lần. Áp lực thật nhưng có mình ở nhà.
Cho con nấu khi mình đi vắng vài ngày. Lần tổng duyệt tốt nhất.
Để con tự xử một hôm hỏng món. Không cứu.
Cùng viết quyển công thức mang theo. Chép tay những món nhà hay ăn.
Chụp lại vài món lúc nấu cùng nhau. Con sẽ mở ra xem.
Sắm một bộ đồ bếp tối thiểu. Một nồi, một chảo, một dao, một thớt, một rổ.
Đừng sắm nhiều. Phòng trọ chật và đồ thừa thành rác.
Dạy bảo dưỡng dao và chảo. Mài dao và rửa chảo đúng cách.
Đi xem chỗ ở mới có bếp thế nào. Có bếp hay chỉ có ổ điện là hai chuyện khác nhau.
Nói trước là gọi hỏi lúc nào cũng được. Con gọi hỏi cách kho đậu là chuyện vui.
Xong rồi thì buông. Phần còn lại con tự làm, và con làm được.
