Có một giai đoạn mà con ở nhà một mình vài tiếng buổi trưa: nghỉ hè, bố mẹ đi làm, ông bà bận. Câu hỏi lúc này không phải là con nấu được món gì. Câu hỏi là con được phép làm gì khi không có ai đứng cạnh.
Đây là hai chuyện khác nhau. Một đứa trẻ nấu giỏi vẫn có thể chưa sẵn sàng ở nhà một mình, vì phần khó là xử lý lúc có chuyện chứ không phải lúc mọi thứ trơn tru. Bài này nói về cách chuẩn bị cho cả hai vế.
Con đã sẵn sàng chưa
Tuổi không phải là thước đo duy nhất. Nhìn vào việc con làm được, không nhìn con số.
Con gọi được điện thoại cho người lớn chưa. Và biết gọi cho ai theo thứ tự.
Con nhớ địa chỉ nhà mình chưa. Nói được rõ ràng cho người lạ nghe.
Con biết khóa và mở cửa chưa. Và biết không mở cho người lạ.
Con xử lý được khi làm đổ hay làm vỡ chưa. Không hoảng lên là dấu hiệu tốt.
Con báo ngay khi có chuyện hay giấu đi. Đây là câu hỏi quan trọng nhất.
Nhà đã tập trước vài lần chưa. Ba mươi phút rồi một tiếng.
Tập lúc mình ở gần nhà. Chạy về được trong vài phút.
Hỏi con thấy thế nào sau mỗi lần tập. Con sợ thì lùi lại, đừng ép.
Anh chị lớn trông em không phải lúc nào cũng ổn. Đó là giao thêm việc cho một đứa trẻ.
Nhà có hàng xóm nào con gọi được không. Có một người lớn gần đó là khác hẳn.
Con biết đường sang nhà hàng xóm đó chưa. Dẫn đi một lần cho quen.
Bắt đầu bằng buổi ngắn, không bắt đầu bằng cả ngày. Tăng dần theo tháng.
Chưa sẵn sàng thì không phải là chậm. Mỗi đứa một nhịp và nhịp nào cũng được.
Bày sẵn gì trước khi đi
Để sẵn một phần cơm trưa hoàn chỉnh. Không để nguyên liệu rồi bảo con tự nấu.
Hộp cơm phần cất trong tủ lạnh có dán tên. Con không phải đoán hộp nào của mình.
Dán giấy ghi cách hâm. Mấy phút, mở nắp hay không.
Để một món ăn liền không cần hâm. Phòng khi lò hỏng hoặc mất điện.
Bánh mì và bơ hạt là phương án dự phòng kinh điển. Không cần điện, không cần lửa.
Trái cây cắt sẵn để hộp trong tầm với. Con đỡ phải dùng dao.
Nước rót sẵn trong bình nhẹ. Nhắc con uống, trẻ ở một mình hay quên.
Một bữa phụ để riêng cho buổi chiều. Có sẵn thì con không lục lung tung.
Sữa hạt rót sẵn cốc có nắp. Hộp lớn nặng và dễ đổ.
Bày mọi thứ ở một chỗ, đừng rải khắp tủ. Một ngăn, một khay.
Nhắn tin hoặc để giấy nói rõ có gì. Trẻ không tự mở tủ tìm nếu không biết có.
Đừng để món cần bếp lửa nếu chưa cho dùng bếp. Bày ra là con sẽ thử.
Cất dao sắc trước khi đi. Việc hai giây.
Kiểm lại hộp cũ trong tủ lạnh trước khi đi. Bỏ thứ quá hạn để con không ăn nhầm.
Được phép dùng gì, không được dùng gì
Viết ra một danh sách ngắn và dán lên tủ lạnh. Nói miệng thì quên.
Ghi rõ được dùng gì, đừng chỉ ghi cấm gì. Danh sách được phép thì rõ hơn.
Lò vi sóng thường là thứ cho phép đầu tiên. Không có lửa và tự tắt.
Dạy kỹ lò vi sóng trước khi cho dùng một mình. Vài buổi có mình đứng cạnh.
Không cho hộp kín hay đồ có vỏ vào lò. Nổ được.
Không cho kim loại hay giấy bạc vào. Kể cả viền vàng trên bát.
Mở nắp hoặc hé nắp trước khi quay. Hơi nước là thứ gây bỏng ở đây.
Bê ra bằng lót tay và để một phút. Đồ nóng không đều bên trong.
Ấm siêu tốc cho phép muộn hơn lò vi sóng. Nước sôi đổ ra là bỏng nặng.
Bếp nấu thì để sau cùng. Nhiều nhà không cho tới khi con lớn hẳn.
Nếu cho dùng bếp thì phải gọi báo trước khi bật. Một luật đơn giản và hiệu quả.
Dao sắc thường nằm ngoài danh sách. Bày sẵn đồ cắt rồi thì không cần.
Không chiên ngập dầu khi ở một mình. Luật này giữ tới tuổi lớn.
Luật nào cũng phải giải thích lý do. Con hiểu lý do thì mới giữ khi không ai nhìn.
Khi có chuyện
Dán số gọi lên tủ lạnh bằng chữ to. Lúc cần thì không ai nhớ nổi số nào.
Ghi theo thứ tự gọi ai trước. Bố mẹ, rồi hàng xóm, rồi cấp cứu.
Lưu sẵn các số đó trong điện thoại con. Đặt tên rõ ràng.
Dạy con nói gì khi gọi. Tên, địa chỉ, chuyện gì đang xảy ra.
Tập một lần cho quen câu. Nói thử với nhau ở nhà.
Đổ vỡ thì không dọn mảnh thủy tinh. Đi dép, tránh xa, chờ người lớn về.
Bỏng thì xối nước mát hai mươi phút. Không bôi gì lên, kể cả kem đánh răng.
Bỏng rộp hoặc bỏng rộng thì gọi ngay. Không chờ xem có đỡ không.
Dầu cháy thì đậy nắp, tắt bếp, ra khỏi bếp. Tuyệt đối không đổ nước.
Cháy lan thì ra khỏi nhà rồi mới gọi. Người trước, đồ sau.
Ngửi thấy mùi gas thì mở cửa và ra ngoài. Không bật công tắc điện nào.
Nuốt nhầm hóa chất thì không tự gây nôn. Gọi ngay cho người lớn và cấp cứu.
Sơ cứu hóc là thứ phải học ở lớp thật. Đọc hướng dẫn không thay được buổi tập tay.
Đăng ký một lớp sơ cứu cho cả nhà. Kể cả con lớn cũng nên học.
Sau vài tháng thì điều chỉnh gì
Hỏi con thấy buổi trưa thế nào. Hỏi mở, không hỏi kiểu kiểm tra.
Hỏi có lúc nào con thấy sợ không. Câu này nên hỏi thẳng.
Xem con có ăn thật không hay bỏ bữa. Hộp về nguyên là tín hiệu để nói chuyện.
Bỏ bữa thường vì món chán chứ không vì quên. Hỏi con muốn ăn gì.
Cho con tham gia chọn món hộp trưa. Chọn rồi thì ăn.
Nới dần danh sách được phép. Thêm một thứ mỗi vài tháng.
Cho con tự làm một món nóng khi đã chắc tay. Mì hoặc cơm rang là bước quen thuộc.
Giữ nguyên luật gọi báo trước khi bật bếp. Luật này nới sau cùng.
Nếu có chuyện xảy ra thì xem lại, đừng thu hết quyền. Sửa một điểm chứ không lùi cả chặng.
Đừng nhắc lại sự cố cũ nhiều lần. Một lần nói cho rõ là đủ.
Đừng gọi về kiểm tra liên tục. Con thấy mình không được tin.
Một cuộc gọi giữa buổi là đủ. Hẹn giờ cố định thì con không phải chờ.
Khi con đã quen thì bớt giấy nhắc. Con nhớ rồi thì giấy thành thừa.
Mục tiêu là con thấy ở nhà một mình là chuyện bình thường. Không phải chuyện phải chịu đựng.
