Mở cặp con ra và thấy hộp cơm còn nguyên là một cảm giác khó chịu — vừa lo vừa hụt hẫng, nhất là khi mình đã dậy sớm để chuẩn bị nó. Và phản xạ đầu tiên thường là kết luận món ăn không hợp.
Nhưng trong phần lớn trường hợp thì nguyên nhân nằm ở chỗ khác. Bài này liệt kê sáu nguyên nhân hay gặp, cách hỏi con để biết cái nào đúng, và cách xử lý từng cái.
Sáu nguyên nhân
Con không mở được hộp. Và ngại nhờ. Nguyên nhân số một.
Con không đủ thời gian. Giờ ăn ngắn và con ăn chậm.
Con mải chơi hoặc mải nói chuyện. Rất phổ biến ở tuổi tiểu học.
Con ngại vì hộp của mình khác các bạn. Nhất là khi con ăn chay.
Con không đói. Vì ăn sáng muộn hoặc ăn quà vặt.
Con thật sự không thích món đó. Nguyên nhân thứ sáu chứ không phải thứ nhất.
Thứ tự này quan trọng. Đa số người lớn đoán ngay nguyên nhân sáu.
Và vì đoán sai nên sửa sai chỗ. Đổi món mà vấn đề vẫn còn.
Còn vài nguyên nhân khác ít gặp hơn. Con quên, hộp rơi, con cho bạn.
Hoặc con bị ốm nhẹ mà không nói. Đáng hỏi.
Hoặc có chuyện gì đó ở lớp. Bị trêu chẳng hạn.
Nguyên nhân này thì quan trọng hơn chuyện ăn uống nhiều. Và cần để ý.
Nên hỏi trước khi kết luận. Luôn luôn.
Và hỏi đúng cách. Đó là phần tiếp theo.
Cách hỏi
Đừng hỏi ngay khi con vừa về. Con mệt và đang chuyển trạng thái.
Đợi con nghỉ một lát. Rồi hỏi trong lúc làm việc khác.
Đừng hỏi vì sao con không ăn. Câu đó nghe như trách móc.
Hỏi giờ ăn trưa hôm nay thế nào. Câu mở và không phán xét.
Hỏi con ngồi với ai. Nhiều thông tin nằm ở đây.
Hỏi con mở hộp có dễ không. Câu cụ thể và dễ trả lời.
Hỏi con có kịp ăn không. Cũng cụ thể.
Đừng hỏi liên tiếp nhiều câu. Một hai câu rồi để đó.
Nghe và đừng phản ứng mạnh. Con sẽ ngừng kể nếu thấy mình khó chịu.
Đừng nói mẹ dậy sớm làm cho con mà. Câu này làm con thấy có lỗi chứ không giúp gì.
Với trẻ nhỏ thì hỏi qua trò chơi. Đóng vai hoặc hỏi búp bê.
Với trẻ lớn thì hỏi thẳng nhưng nhẹ. Chúng thường nói thật nếu không bị trách.
Hỏi cô giáo nếu vẫn không rõ. Cô thường biết chuyện gì xảy ra trong giờ ăn.
Ghi lại câu trả lời. Sau vài lần thấy quy luật.
Xử lý từng nguyên nhân
Không mở được thì đổi hộp. Và cho con tập mở ở nhà.
Không đủ thời gian thì giảm lượng. Hoặc chọn món ăn nhanh hơn.
Cắt sẵn mọi thứ thành miếng. Con không phải mất thời gian xử lý.
Bỏ những thứ cần gọt hoặc bóc. Chuối thì được, cam thì mất thời gian.
Mải chơi thì nói với cô. Cô có thể nhắc con.
Hoặc thoả thuận với con một mục tiêu nhỏ. Ăn hết phần cơm là được.
Ngại vì khác bạn thì nói chuyện về việc nhà mình ăn chay. Cho con câu trả lời sẵn.
Và làm hộp trông bình thường như của các bạn. Đừng làm nó quá đặc biệt.
Không đói thì xem lại bữa sáng và quà vặt. Có thể con ăn sáng muộn.
Không thích món thì hỏi cụ thể không thích chỗ nào. Vị, mùi, hay kết cấu.
Đổi một biến thôi rồi thử lại. Đừng thay cả hộp.
Cho con tham gia chọn món. Hiệu quả nhất trong mọi cách.
Và chấp nhận rằng có món con không ăn. Bỏ nó khỏi danh sách.
Không ép và không nhắc lại. Chuyện đó qua rồi.
Xử lý phần thức ăn mang về
Đừng cho con ăn lại phần đã để cả ngày. Kể cả khi trông vẫn bình thường.
Nó đã ở nhiệt độ phòng quá lâu. Đây là nguyên tắc an toàn.
Trái cây nguyên vỏ thì còn dùng được. Chuối và cam.
Đồ khô chưa mở gói cũng vậy. Hạt, bánh quy.
Phần còn lại thì bỏ. Đừng tiếc.
Rửa hộp ngay. Đừng để tới sáng mai.
Đừng bình luận trước mặt con khi đổ đi. Con sẽ thấy có lỗi.
Cũng đừng thở dài. Con để ý những chi tiết đó.
Nếu chuyện lặp lại thì giảm lượng. Bớt phí và bớt áp lực cho con.
Cho con ăn bữa phụ khi về nhà. Con đói thật sau một ngày không ăn trưa.
Bữa phụ nên đàng hoàng chứ đừng là bánh kẹo. Bánh mì, trái cây, sữa hạt.
Và bữa tối thì đừng bù quá nhiều. Con sẽ ăn theo nhu cầu.
Ghi lại ngày nào con mang về nguyên. Để thấy tần suất thật.
Nếu tuần nào cũng vài ngày thì cần tìm hiểu kỹ hơn. Và có thể cần nói chuyện với cô hoặc bác sĩ.
Giảm áp lực cho cả hai bên
Hộp cơm không phải thước đo tình thương. Dù cảm giác đôi khi như vậy.
Con không ăn không có nghĩa là con chê mình. Tách hai chuyện đó ra.
Làm hộp đơn giản hơn nếu đang quá sức. Ba thứ cũng là một hộp.
Không cần hộp nào cũng đủ bốn phần. Khung là gợi ý chứ không phải luật.
Cho con ăn ở căng tin vài ngày nếu trường có món chay. Không phải ngày nào cũng mang.
Hỏi trường về món chay cho con. Nhiều trường làm được nếu đăng ký.
Chia việc chuẩn bị với người kia trong nhà. Đừng để một người làm mãi.
Cho con tự chuẩn bị khi con đủ lớn. Tám chín tuổi là làm được phần lớn.
Con tự làm thì con ăn. Quy luật khá ổn định.
Và đó là kỹ năng con cần. Nên nó không phải là buông bỏ.
Nhìn theo tháng chứ đừng theo ngày. Một hộp về nguyên không nói lên gì.
Nếu kéo dài và con sụt cân thì đi khám. Đó là ranh giới.
Ngoài ranh giới đó thì thả lỏng. Vì lo lắng không làm con ăn nhiều hơn.
Mà thường làm ngược lại. Đây là điều đáng nhớ nhất.
