Có một quy luật khá ổn định mà nhiều phụ huynh nhận ra muộn: con ăn hết hộp cơm con tự làm. Không phải vì con làm ngon hơn, mà vì con đã chọn và đã bỏ công vào đó.
Và ngoài chuyện ăn hết, việc này còn giải phóng một việc khỏi buổi tối của người lớn, dạy con một kỹ năng thật, và cho con quyền quyết định về bữa ăn của mình. Bài này nói về cách chuyển dần việc đó sang cho con mà chất lượng không tụt.
Chuyển dần theo tuổi
Bốn tới năm tuổi: con chọn trái cây và bỏ vào hộp. Một việc, làm mỗi tối.
Sáu tới bảy tuổi: con chọn cả bốn phần từ danh sách. Người lớn vẫn xếp.
Tám tới chín tuổi: con tự xếp hộp. Nguyên liệu đã có sẵn trong tủ.
Mười tuổi trở lên: con tự làm hết. Kể cả cắt và áp chảo dưới giám sát.
Mười hai tuổi trở lên: con tự lo hoàn toàn. Người lớn chỉ mua nguyên liệu.
Các mốc này chỉ là gợi ý. Nhìn vào con chứ đừng nhìn vào tuổi.
Chuyển từng bước một. Đừng giao hết cùng lúc.
Mỗi bước để con làm vài tuần cho thạo. Rồi mới thêm việc.
Làm mẫu trước, làm cùng, rồi để con làm. Ba bước không bỏ được.
Con làm chậm và không đẹp lúc đầu. Chấp nhận điều đó.
Đừng làm lại sau lưng con. Rất dễ làm con nản.
Đừng chê hộp con làm. Kể cả khi nó trông kỳ.
Khen việc cụ thể con làm được. Con nhớ mang trái cây rồi đấy.
Con làm được thì con tự hào. Và tự hào là động lực bền nhất.
Chuẩn bị để con làm được
Để mọi thứ ở tầm với của con. Ngăn tủ dưới hoặc kệ thấp.
Có một ngăn riêng cho đồ hộp cơm. Con biết lấy ở đâu.
Chia sẵn thành phần vào hộp nhỏ. Con chỉ việc lấy ra.
Dán nhãn hoặc dán hình cho trẻ chưa đọc được. Để con nhận ra.
Dán khung bốn phần lên cánh tủ. Bằng hình nếu con còn nhỏ.
Con nhìn khung và chọn một thứ cho mỗi ô. Đơn giản và rõ.
Để hộp và dụng cụ ở chỗ cố định. Con tự lấy.
Có ghế đứng nếu con chưa đủ cao. Chắc chắn và có thành.
Dao bơ hoặc dao nhựa cho con. Để con cắt được thứ mềm.
Kéo bếp nhỏ cũng rất hữu ích. Cắt rau và cắt bánh.
Chuẩn bị này mất một buổi. Rồi nó chạy hàng tháng.
Người lớn vẫn làm phần nấu. Con làm phần lắp ráp.
Phân vai rõ thì không ai lấn sang ai. Và không ai bực.
Nói rõ vai từ đầu. Đây là việc của con, đây là việc của mẹ.
Giữ chất lượng không tụt
Con sẽ chọn cùng một thứ mỗi ngày. Điều này chắc chắn xảy ra.
Đặt luật là mỗi ô phải chọn một thứ. Không bỏ ô nào.
Và mỗi tuần phải có ít nhất ba loại rau khác nhau. Một luật đơn giản.
Đặt ít luật thôi. Nhiều luật thì con không nhớ và người lớn mệt.
Người lớn kiểm hộp trước khi con đi ngủ. Nhìn lướt chứ đừng xét nét.
Nếu thiếu một phần thì nhắc nhẹ. Con xem lại ô rau nhé.
Đừng tự thêm vào khi con không nhìn. Con sẽ phát hiện và mất lòng tin.
Người lớn kiểm soát danh sách nguyên liệu. Đó là đòn bẩy thật.
Chỉ mua và chuẩn bị những thứ mình thấy ổn. Con chọn trong phạm vi đó.
Đây là cách chia quyền hợp lý. Người lớn quyết định có gì, con quyết định lấy gì.
Cùng nguyên tắc với bữa ăn ở bàn. Và nó nhất quán.
Nếu con chọn lệch kéo dài thì nói chuyện. Chứ đừng lấy lại quyền.
Lấy lại quyền là bước lùi. Rất khó giao lại lần hai.
Kiên nhẫn vài tuần thì con tự cân bằng. Thường là vậy.
Những việc con làm được sớm
Rửa trái cây. Từ ba bốn tuổi.
Bỏ trái cây vào hộp. Cùng tuổi.
Đếm và bỏ hạt vào hũ nhỏ. Nếu con đủ tuổi ăn hạt.
Phết bơ hạt lên bánh. Năm tuổi trở lên.
Xếp rau củ que vào ngăn. Cùng tuổi.
Đóng nắp và cất vào tủ lạnh. Việc cuối cùng và con thích làm.
Rót nước vào bình. Sáu tuổi.
Cắt chuối bằng dao bơ. Sáu tuổi, có giám sát.
Cắt dưa chuột thành que. Bảy tám tuổi.
Nắm cơm. Bảy tuổi, tay ướt và sạch.
Áp chảo đậu hũ. Chín mười tuổi, có người lớn ở bếp.
Tự làm cả hộp. Mười tuổi trở lên.
Mỗi việc giao thêm là một bước. Và con thường hào hứng với bước mới.
Hỏi con muốn học việc gì tiếp. Con sẽ nói.
Vì sao việc này đáng làm
Con ăn hết hộp con tự làm. Lý do thực tế nhất.
Con học một kỹ năng sẽ dùng cả đời. Không phải kỹ năng phụ.
Con hiểu thức ăn từ đâu ra. Và công sức đằng sau nó.
Con bớt phàn nàn về đồ ăn. Vì con biết làm thì tốn công thế nào.
Người lớn bớt một việc mỗi tối. Đáng kể theo thời gian.
Con có quyền quyết định về bữa ăn của mình. Và điều đó quan trọng ở tuổi đang lớn.
Con tự lo được khi người lớn bận hoặc ốm. Một mạng lưới an toàn thật.
Con đi học xa thì đã biết nấu. Rất nhiều người tới lúc đó mới bắt đầu học.
Con ăn chay mà biết nấu thì con tự lo được. Điều này đặc biệt quan trọng.
Vì khi ra ngoài thì lựa chọn chay không phải lúc nào cũng có. Biết nấu là biết tự lo.
Và nó cho con sự tự tin. Khác với việc được phục vụ mãi.
Bắt đầu sớm thì nhẹ. Bắt đầu muộn thì thành cuộc đấu tranh.
Ba tuổi rửa trái cây là đã bắt đầu. Không cần đợi con lớn.
Việc nhỏ mỗi ngày cộng lại thành nhiều. Đây là cách mọi kỹ năng hình thành.
